Mùa xuân là mùa của trăm hoa đua nở, khoe chắc đón chào cho những khởi đầu cho những điều tốt đẹp. Và cũng không biết từ bao giờ, hình ảnh mai vàng đã trở thành biểu trưng trong những ngày tết cổ truyền của người Việt Nam nhất là ở vùng đất phương Nam đầy nắng gió.
Trong tiếng anh, hoa mai là Apricot Flowers. Ngoài ra, cây mai còn có tên khác là cây hoàng mai và tên khoa học là Ochna integerrima. Cây thuộc họ Mai (Ochnaceae).
Nhiều nơi hay gọi mai vàng là Lạp mai. Lạp là sáp ong, được ví với màu vàng tươi nhuận của hoa mai. Còn hiểu cách khác thì Lạp nguyệt là tháng chạp, vậy Lạp mai là loài hoa mai chỉ nở một lần trong năm vào cuối tháng chạp (tháng 12 âm lịch).
Nếu như hoa đào là nét riêng của mùa xuân phương Bắc thì hoa mai lại là nét đặc trưng của mùa xuân phương Nam. Màu vàng của hoa mai từ lâu được xem là màu tượng trưng cho sự giàu sang, phú quý. Người ta chưng hoa mai vào dịp Tết với mong muốn một năm mới phát tài, cuộc sống năm sau sẽ phát triển và khởi sắc hơn năm trước.
Mai vàng được trồng ở trước sân nhà hoặc hiên sau, dù đất đai khô cằn, không cần chăm bón nhưng chúng vẫn phát triển rất tốt. Dáng mai vàng chịu nhiều nắng, gió, mưa, bão nhưng vẫn vững vàng theo năm tháng.
Sau những tháng ngày “ngủ đông” mai đâm chồi nảy lộc tượng trưng cho phẩm chất nhẫn nại, kiên trì và can đảm trước mọi khó khăn thử thách.
Mỗi độ xuân về, mai vàng làm sắc xuân trở nên tươi đẹp đến lạ kỳ đối với mỗi con người Việt Nam.
Chính những tính chất đặc biệt, tượng trưng cho những đức tính, phẩm chất đẹp của con người Việt Nam, cây mai đã được xếp vào hàng Tứ bình: Tùng, Cúc, Trúc, Mai, là bốn loài cây tứ Tứ quý có những tính chất đặc biệt nổi bật.
Hoa Mai không ngạt ngào sắc hương như những loài hoa khác nhưng chúng lại có một mùi hương nhẹ nhàng rất riêng. Trong không khí tết mùa hoa mai dịu nhẹ trong gió tạo ra một bầu không khí rất riêng của ngày Tết.
Hơn thế nữa, hoa mai còn là mang ý nghĩa may mắn, tốt đẹp, một sự khởi đầu hoàn hảo và thịnh vượng cho một năm mới. Theo dân gian, mai vàng còn xua đuổi những điều xấu, không tốt đẹp và cầu cho một năm mới luôn được bình an, hạnh phúc và thịnh vượng.
Cây mai có rễ cắm sâu vào lòng đất, không bị gục ngã trước gió bão. Nó cũng có thể chịu đựng được mọi loại thời tiết, kể cả khắc nghiệt. Bởi vậy mà mai còn tượng trưng cho phẩm đức nhẫn nại và đức hy sinh cao cả, sự bền bỉ của người Việt Nam nói chung. Bên cạnh đó, mai còn là biểu tượng cho sự cao thượng, quyền quý.
Những đoá mai vàng nợ rộ trong tiết xuân còn cho thấy niềm vui, niềm hân hoan, hạnh phúc, tình yêu thương, tinh thần đoàn kết và gắn bó mọi người lại với nhau.
Hoa mai đã trở thành nàng xuân may mắn mang đến cho mọi nhà vào năm mới.
Tết với hoa như duyên tao ngộ, không hoa Tết sẽ trở thành nhạt nhẽo, mà thiếu mai lại càng thêm trống vắng. Kẻ ly hương mỗi lần thấy Mai nở rộ là mỗi lần bâng khuâng nhớ nước, nhớ nhà, nhớ về quê cha đất tổ. Nhiều người chơi Mai ngày tết cũng vì mong muốn gia đình sẽ gặp nhiều điều may mắn trong năm mới. Với ý nghĩa đó, cây Mai được ưu ái chăm sóc suốt năm để dành sức ra hoa vào ngày đầu năm.
Thiên nhiên là nơi bắt nguồn của cái đẹp và là nơi nuôi dưỡng tình người. Mai vàng không những đẹp mà còn tượng trưng cho nếp sống văn hóa lâu đời của người dân phương Nam. Mai là nguồn vui cho mọi người chúng ta mỗi độ xuân về. Và thương nhớ lắm những cánh mai vàng – biểu tượng đẹp đẽ, hài hoà trong lòng văn hóa Việt.
