Tuổi trẻ và những giá trị gia đình: Khi cha mẹ và con cái cùng học cách trưởng thành

Chiều 27/6, tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM, chương trình giao lưu “Tuổi trẻ và hành trang vào đời” số thứ 4 đã diễn ra với chủ đề “Tuổi trẻ và những giá trị gia đình”. Sự kiện thu hút đông đảo sự quan tâm của đông đảo độc giả nhân dịp Ngày Gia đình Việt Nam (28/6) và khuôn khổ Hội sách Thiếu nhi TP.HCM năm 2026.

Chương trình do Thái Hà Books, Sách Thiện Tri Thức, Cùng Sống An Vui, Tri Thức Việt và Dòng Sống phối hợp tổ chức, với sự tham gia giao lưu của tác giả Nguyên Cẩn nhân dịp ra mắt ấn phẩm “Tuổi trẻ và hành trang vào đời”, do Nhà xuất bản Công Thương phát hành.

Gia đình là hành trang đầu tiên của mỗi người trẻ

Tiếp nối chuỗi hoạt động dành cho thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên và những người trẻ đang đứng trước nhiều lựa chọn trong học tập, nghề nghiệp và cuộc sống… chương trình lần này đã lựa chọn gia đình làm chủ đề trọng tâm.

Trong hành trình trưởng thành, người trẻ có thể tiếp cận nhiều nguồn tri thức, trải nghiệm những môi trường mới và xây dựng các mối quan hệ xã hội đa dạng. Tuy nhiên, gia đình vẫn là không gian đầu tiên góp phần hình thành nhân cách, nuôi dưỡng cảm xúc và trao truyền những giá trị nền tảng cho mỗi con người. Đó không chỉ là nơi một người được sinh ra và lớn lên, mà còn là nơi người trẻ học những bài học đầu tiên về tình yêu thương, trách nhiệm, sự sẻ chia, lòng biết ơn và cách ứng xử với những người xung quanh.

MC Hoàng Lan dẫn chuyện và kết nối các thắc mắc, góc nhìn về gia đình tại sự kiện

Thông qua chủ đề “Tuổi trẻ và những giá trị gia đình”, chương trình mở ra không gian để người tham dự cùng nhìn lại vai trò của gia đình trong quá trình hình thành bản lĩnh sống và định hướng tương lai. Đây cũng là dịp để người trẻ suy ngẫm về cách duy trì sự kết nối giữa các thế hệ trong bối cảnh nhịp sống hiện đại ngày càng nhanh và nhiều áp lực.

Thu hẹp khoảng cách thế hệ bằng đối thoại

Sự phát triển của công nghệ, mạng xã hội và những thay đổi nhanh chóng trong đời sống xã hội đang mở ra nhiều cơ hội cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, quá trình này cũng có thể tạo nên những khác biệt về tư duy, cách giao tiếp và quan niệm sống giữa cha mẹ và con cái. Tại chương trình, bên cạnh việc lắng nghe những chia sẻ của tác giả Nguyên Cẩn, nhiều bạn đọc đã trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi xoay quanh mối quan hệ giữa các thế hệ, cách gìn giữ nếp nhà và những giá trị gia đình trong đời sống hiện đại.

Diễn giả – tác giả – Tiến sĩ Nguyên Cẩn

Không ít người trẻ cảm thấy khó chia sẻ với gia đình về những áp lực trong học tập, công việc hoặc các mối quan hệ. Ở chiều ngược lại, cha mẹ đôi khi chưa có đủ thời gian hoặc chưa tìm được phương thức phù hợp để lắng nghe và đồng hành cùng con.

Tiến sĩ nhận định: Khoảng cách thế hệ vì thế không nhất thiết xuất phát từ sự thiếu yêu thương, mà nhiều khi bắt nguồn từ việc các thành viên trong gia đình chưa thực sự hiểu cách biểu đạt và tiếp nhận tình cảm của nhau.

Trả lời câu hỏi của một bạn đọc về tình trạng “đứt gãy” trong mối quan hệ giữa các thế hệ, tác giả Nguyên Cẩn cho rằng nhiều người trẻ hiện nay tìm đến các phương pháp hoặc trung tâm chữa lành với mong muốn tìm lại sự bình an. Tuy nhiên, theo ông, nơi chữa lành gần gũi và bền vững nhất đôi khi lại chính là gia đình.

Người trẻ không nhất thiết phải tìm kiếm sự kết nối ở đâu xa. Đó có thể là một lần chủ động ngồi lại bên mâm cơm, dành thời gian trò chuyện cùng cha mẹ hoặc đơn giản là gửi cho mẹ một tin nhắn: “Mẹ ơi, con nhớ mẹ!”

Từ trải nghiệm của chính mình, tác giả Nguyên Cẩn chia sẻ rằng để duy trì sự gắn kết với các con, ông luôn cố gắng chủ động hỏi han, trò chuyện và tranh thủ dùng bữa cùng con khi có thể. Theo ông, những điều bình dị được gìn giữ qua từng ngày chính là cách tạo dựng “nếp nhà” – nền tảng nuôi dưỡng tình cảm, sự thấu hiểu và mối liên kết giữa các thành viên trong gia đình.

Khi hành trang vào đời là một “ngọn hải đăng”

Theo dõi chương trình qua hình thức trực tuyến, luật sư Đặng Hoàn Mỹ đặc biệt ấn tượng với câu hỏi của một bạn trẻ: “Người ta thường nói tuổi trẻ là khoảng thời gian đẹp nhất, nhưng cũng là khoảng thời gian chênh vênh nhất. Nếu ví quyển sách này như một ngọn hải đăng, thì quyển sách muốn nói với người trẻ điều gì?”

Theo chị Đặng Hoàn Mỹ, tuổi trẻ thực sự là một miền rất đẹp, nhưng không phải vẻ đẹp nào cũng bằng phẳng. Tuổi trẻ có ước mơ, khát vọng và mong muốn bước nhanh ra thế giới rộng lớn; nhưng đồng thời cũng có những hoang mang, cô đơn và những đêm một người tự hỏi mình là ai, sẽ đi về đâu và phải sống thế nào để không đánh mất chính mình.

Từ nội dung chương trình và cuốn sách, điều đọng lại với chị là thông điệp: người trẻ muốn đi xa, trước hết cần biết trở về với chính mình; muốn yêu thương cuộc đời, trước hết phải học cách thương mình bằng trí tuệ; muốn phụng sự gia đình, xã hội và đất nước, trước hết phải nuôi dưỡng một tâm hồn lành mạnh, biết tri ân, biết đứng dậy sau vấp ngã và giữ trong lòng ánh sáng thiện lương.

“Tuổi trẻ có thể chênh vênh, nhưng chênh vênh không đáng sợ. Đó cũng có thể là dấu hiệu của một tâm hồn đang đi tìm phương hướng. Khi có ngọn hải đăng của tri thức, gia đình, lòng hiếu kính và sự từ bi với chính mình, người trẻ sẽ không còn cảm thấy lạc lõng giữa biển lớn”, chị Đặng Hoàn Mỹ chia sẻ.

Từ góc nhìn này, hành trang vào đời không chỉ là kiến thức, kỹ năng hay những thành công bên ngoài. Đó còn là khả năng biết thương, biết hiểu, biết sống tử tế và biết gìn giữ ánh sáng trong tâm mình.

Cũng theo chị Mỹ, “Tuổi trẻ và hành trang vào đời” không chỉ là tên của một quyển sách, mà còn là lời nhắn gửi dịu dàng đến thế hệ trẻ: hãy bước vào đời bằng đôi mắt sáng, trái tim lành và một tâm thức biết yêu thương. Tuổi trẻ không nhất thiết phải hoàn hảo mới đẹp; tuổi trẻ đẹp bởi mỗi người vẫn đang học, đang lớn, đang vấp ngã, đứng lên, tìm đường và từng ngày gieo vào mình những hạt giống tốt lành.

Và đôi khi, sự thay đổi không bắt đầu bằng một hành động lớn lao. Sau khi gấp lại một trang sách, một người trẻ có thể gửi cho mẹ dòng tin nhắn ngắn: “Mẹ ơi, con nhớ mẹ!” Chỉ một lời giản dị cũng có thể làm ấm lại một căn nhà, làm mềm đi một trái tim và nhắc mỗi người rằng những hành trình lớn lao của đời người có thể bắt đầu từ một bước quay về rất nhỏ: trở về với gia đình, với lòng biết ơn và với phần thiện lành nhất trong chính mình.

Chữ “hiếu” đi liền với “kính” và những giá trị không thay đổi theo thời đại

Tham dự trực tiếp chương trình, chị Dương Chi Mai cho biết chị đồng tình với quan điểm của tác giả Nguyên Cẩn về vai trò của gia đình đối với sự hình thành nhân cách và đời sống tinh thần của người trẻ. Khi nghe tác giả nhận định: “Trong xã hội, dù cha mẹ hay con cái có những giá trị riêng theo thời đại, nhưng các giá trị gia đình cốt lõi như chữ “hiếu” là điều muôn đời không thay đổi và cần được gìn giữ. Chữ “hiếu” đi liền với “kính” không chỉ là sự tôn trọng mà còn là nền tảng đầu tiên của lòng yêu thương. Một người khó có thể yêu Tổ quốc nếu không biết yêu thương cha mẹ mình trước hết” thì chị cũng đóng góp thêm suy nghĩ: “Ở chiều sâu hơn, chữ hiếu bắt đầu từ lòng biết ơn. Đó là sự nhận thức rằng hình hài, sự sống và những điều kiện mình đang có không hoàn toàn do một cá nhân tự tạo nên. Mỗi người được nuôi dưỡng từ công sức, tình thương và sự hy sinh của nhiều thế hệ. Lòng biết ơn không chỉ tồn tại trong nhận thức mà còn được thực hành trong đời sống hằng ngày. Trước khi bắt đầu một công việc, chị thường dành một khoảng lặng để tưởng nhớ, tri ân tổ tiên, ông bà và cha mẹ.” Chị cho rằng hình hài, sự sống và từng dòng máu trong bản thân chị có được, đều được tiếp nối từ các thế hệ đi trước, được ông bà, cha mẹ nuôi dưỡng và bồi đắp.

Tuy nhiên, việc gìn giữ giá trị gia đình không nên chỉ được đặt lên vai người trẻ. Theo chị Dương Chi Mai, cha mẹ và con cái cần cùng nhau quán chiếu, thay đổi, thấu hiểu và yêu thương. “Chữ hiếu không nên trở thành công cụ để áp đặt hoặc tạo ra mặc cảm tội lỗi cho người trẻ. Hiếu kính chỉ thực sự có ý nghĩa khi được nuôi dưỡng bằng sự tự nguyện, hiểu biết và yêu thương, thay vì sợ hãi hoặc phục tùng tuyệt đối. Cha mẹ cũng phải yêu thương con cái. Mối quan hệ gia đình cần có sự nhìn lại và thấu hiểu từ cả hai phía, chứ không thể chỉ diễn ra một chiều. Cha mẹ không thể chỉ mong con cái yêu thương, chăm sóc và hiểu mình mà bản thân chính cha mẹ lại không sẵn sàng lùi một bước để lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ cùng con”, chị Mai cho biết.

Góc nhìn này cho thấy chữ hiếu không đồng nghĩa với việc người trẻ phải im lặng hoặc hoàn toàn phục tùng những kỳ vọng của thế hệ trước. Một gia đình bền vững cần được xây dựng trên nền tảng yêu thương, tôn trọng và đối thoại hai chiều, trong đó mỗi thành viên đều có trách nhiệm lắng nghe và điều chỉnh chính mình.

Khi kỳ vọng thành tích từ cha mẹ trở thành áp lực cho con trẻ

Từ hàng ghế độc giả, một khách mời tham dự chương trình cũng đặt vấn đề về những kỳ vọng mà cha mẹ dành cho con cái. Theo vị khách mời, trong quá trình giáo dục con, một số phụ huynh có thể vô tình đặt mong muốn, tham vọng hoặc những mục tiêu chưa hoàn thành của chính mình lên cuộc đời của con.

Khi những kỳ vọng ấy không được đáp ứng, cha mẹ dễ rơi vào trạng thái thất vọng, giận dữ hoặc phản ứng tiêu cực. Trong khi đó, con cái có thể cảm thấy bị áp đặt, không được thấu hiểu và ngày càng xa cách gia đình.

Vị khách mời nhận định, khi sự kỳ vọng thiếu đi đối thoại và thấu cảm, phản ứng giữa hai thế hệ có thể trở nên căng thẳng. Cha mẹ không hài lòng với con, còn con cái cảm thấy không thể hòa hợp với cha mẹ. Những mâu thuẫn kéo dài có thể góp phần tạo nên sự đứt gãy thế hệ, khiến người trẻ không tìm thấy cảm giác bình an và hạnh phúc ngay trong chính gia đình mình.

Chia sẻ này tiếp tục gợi mở một vấn đề quan trọng: tình yêu thương trong gia đình cần được phân biệt với sự kiểm soát. Cha mẹ có quyền kỳ vọng, định hướng và mong muốn điều tốt đẹp cho con, nhưng những mong muốn ấy cần được đặt trong sự tôn trọng đối với tính cách, khả năng, lựa chọn và hành trình trưởng thành riêng của mỗi người trẻ.

Từ những câu chuyện gần gũi trong đời sống, chương trình nhấn mạnh tinh thần đối thoại giữa các thế hệ. Khi cha mẹ biết lắng nghe mà không vội phán xét, con cái biết chia sẻ với sự tôn trọng và chân thành, gia đình có thể trở thành không gian an toàn để mỗi thành viên được thấu hiểu, nâng đỡ và phát triển.

Nếp nhà đến từ sự nuôi dưỡng lòng biết ơn và trách nhiệm

Một trong những giá trị được nhấn mạnh tại chương trình là lòng biết ơn. Đối với người trẻ, lòng biết ơn không chỉ được thể hiện qua lời nói mà còn cần được chuyển hóa thành sự quan tâm, trách nhiệm và những hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày. Đối với cha mẹ, vợ chồng, biết ơn – tôn trọng dành cho nhau hay dành cho con cái chính là những viên gạch đầu tiên dựng xây mái ấm. Bởi có biết ơn thì mới có nâng niu và gìn giữ hạnh phúc gia đình.

Nếp nhà hiện diện trong cách các thành viên chào hỏi nhau, trong bữa cơm được duy trì giữa lịch trình bận rộn, trong việc người lớn biết xin lỗi trẻ nhỏ khi mình sai và trong cách con cái chủ động hỏi thăm cha mẹ. ; Là cách một gia đình đối thoại khi có bất đồng, cách mọi người cùng vượt qua khó khăn và cách mỗi thành viên được quyền nói lên cảm xúc của mình.

Một gia đình không cần phải hoàn hảo mới có thể nuôi dưỡng những người trẻ hạnh phúc. Điều quan trọng hơn là các thành viên có sẵn sàng thừa nhận thiếu sót, điều chỉnh cách ứng xử và cùng nhau trưởng thành hay không.

Nếp nhà không phải một khuôn mẫu bất biến. Đó là những giá trị cốt lõi được các thế hệ cùng nhau gìn giữ, đồng thời được điều chỉnh để phù hợp với những thay đổi của cuộc sống.

Bên cạnh đó, người trẻ cũng cần được nhìn nhận như một thành viên có tiếng nói và trách nhiệm trong gia đình. Trưởng thành không chỉ là hành trình khẳng định bản thân ngoài xã hội, mà còn là quá trình học cách chăm sóc những mối quan hệ gần gũi nhất, biết sẻ chia khó khăn và cùng gia đình vượt qua những biến động trong cuộc sống.

Tuổi trẻ và hành trang vào đời – Món quà đặc biệt, người bạn đồng hành ý nghĩa

Ấn phẩm “Tuổi trẻ và hành trang vào đời” của tác giả Nguyên Cẩn đề cập đến nhiều vấn đề thiết thực mà người trẻ có thể gặp trên hành trình trưởng thành. Từ việc xây dựng nhân cách, lựa chọn lối sống, phát triển năng lực bản thân đến cách ứng xử với gia đình và cộng đồng, cuốn sách mang đến những gợi mở để người trẻ chủ động chuẩn bị hành trang cho tương lai.

Việc giới thiệu ấn phẩm trong khuôn khổ Hội sách Thiếu nhi TP.HCM năm 2026 cũng góp phần khẳng định vai trò của văn hóa đọc trong quá trình giáo dục và phát triển thế hệ trẻ.

Trong thời đại thông tin được tiếp nhận nhanh chóng qua các nền tảng số, sách vẫn là phương tiện giúp người đọc có thời gian suy ngẫm sâu hơn, nhìn nhận vấn đề từ nhiều chiều và hình thành khả năng tự học. Những chương trình giao lưu giữa tác giả và độc giả vì thế không chỉ góp phần giới thiệu một cuốn sách, mà còn kiến tạo không gian trao đổi tri thức, khuyến khích người trẻ hình thành thói quen đọc chủ động và có chọn lọc.

Từ giá trị gia đình đến trách nhiệm cộng đồng

Gia đình được xem là tế bào của xã hội. Một người trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường có tình yêu thương, sự tôn trọng và tinh thần trách nhiệm sẽ có thêm nền tảng để xây dựng những mối quan hệ tích cực trong cộng đồng. Bởi vậy, giáo dục giá trị gia đình không chỉ là câu chuyện riêng của từng mái ấm. Đây còn là một phần quan trọng trong quá trình hình thành những công dân có trách nhiệm, có khả năng thấu cảm và biết đóng góp cho xã hội. Khi người trẻ có nền tảng gia đình vững vàng, họ không chỉ có thêm khả năng tạo dựng cuộc sống tốt đẹp cho bản thân, mà còn có năng lực trao đi những giá trị tích cực cho người khác.

Chương trình “Tuổi trẻ và hành trang vào đời” số 4 vì thế không dừng lại ở một buổi giao lưu nhân dịp Ngày Gia đình Việt Nam. Thông qua những câu chuyện, chia sẻ và góc nhìn đa chiều từ tác giả, phụ huynh, luật sư, khách mời và độc giả, chương trình góp phần nhắc nhở rằng hành trang bước vào đời không chỉ gồm kiến thức, kỹ năng hay khát vọng thành công. Trong hành trang ấy còn có những giá trị được vun đắp từ gia đình: tình yêu thương, lòng biết ơn, sự tử tế, tinh thần trách nhiệm, khả năng đối thoại và sự tôn trọng khác biệt.

Giữa những thay đổi không ngừng của đời sống hiện đại, gia đình vẫn là điểm tựa để mỗi người trở về. Nhưng để điểm tựa ấy thực sự bền vững, cha mẹ và con cái đều cần học cách lắng nghe, thấu hiểu và cùng nhau trưởng thành.

Từ Thanh – Châu Kiến Tâm